русская версия  
 
     
 
 
     

Методикалық жұмыстар көлемi

Мектепке дейінгі жастағы балаларға мемлекеттік тілді оқыту тәжірибесі.

№17"Күншуақ" балабақшасы әдіскері Икрамова С.М.



Қазақстан Республикасының Конституциясы

7-бабы: Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік тіл – қазақ тілі.

Ана тілің арың бұл,
Ұятың боп тұр бетте.
Өзге тілдің бәрін біл,
Өз тіліңді құрметте!- деп Қадыр Мырза Әли атамыз айтқандай, қазіргі таңда балабақша табалдырығынан бастау алатын тағылымды тәрбиенің тәлімін бала бойына қалыптастыратын, ұлтжандылық пен адамгершілікті жүрегіне ұялататын ошақтың елімізде өсіп келе жатқан әрбір ұрпаққа қазақ тілін меңгерту басты мақсаты.
Қазақ тілі - әлеуметтік, рухани – адамгершілік, эстетикалық тәрбиенің қайнар көзі. Балалардың сөйлеу мүмкіншіліктерінің даму барысында қазақ тілінің оқыту мен тәрбие берудегі рөлі күннен күнге арта түсуде.
Қазақ тілі балаға ертеңгі күні үлкен өмірге араласқанда оның қоғамдағы қызметіне көмегін тигізетін, жұмысында, күнделікті өмірінде қажетіне жарайтын-дай білім бере алатындай аса білікті пәндердің бірі. Қазақ тілін үйреніп жүрген балалардың тілі тез дамуы үшін оны қоршаған адамдар да осы тілде сөйлесіп, араласуы қажет. Сондықтан кішкентай бүлдіршіндерге балабақша қабырғасынан бастап тіл үйретудің маңызы зор. Қазақстан Республикасының мемлекеттік жалпыға білім беру стандарты бойынша мектепке дейінгі тәрбиемен оқыту барысында бүлдіршіндерге қазақ тілін үйретудің білім деңгейі нақты бағдарла-мамен берілген.
Жалпы дамытатын үлгідегі №17 балабақшасы аралас тілді балабақша болғандықтан қазақ тілін тез және жеңіл түрде үйрету бастапқы мақсатымыз.
Осыған орай балабақшаның алдына қойған мақсаты:
- балалардың қазақша ауызекі сөйлеу тілін қалыптастыру
- балаларға сапалы да терең білім беру
- балалардың ойлау дағдылары мен есте сақтау қабілеттерін жетілдіру
- қазақ тілінде сөйлеу дәрежесін көтеру
- қазақ тілін құрметтеуге тәрбиелеу
Осы алға қойған мақсаттарға жету үшін балабақша ұжымы мынадай міндеттермен жұмыс жасады:
- балалардың қазақ тіліндегі сөздік минимумын қалыптастыру
- тәрбиелей және дамыта оқыту
- қазақ тіліндегі дыбыстарды дұрыс айтуға үйрету
- байланыстырып сөйлеуге үйрету
- алғашқы граматикалық дағдыларды бекіту
- ауызекі сөйлеудің қарапайым түрлерін меңгерту
Біздің балабақшада қазақ тілін үйрету 3 жастан бастап, шағын топтармен өткізіледі. Екінші сәбилер тобында айына 2 рет, естияр және ересек топтарда қазақ тілі оқу іс-әрекеті аптасына екі рет болса (бір рет үйірме ретінде жүргізіледі), мектепке даярлық топтарда аптасына үш рет жүргізіліп, «Отбасы», «Балабақша», «Жыл мезгілдері», «Ойыншықтар», «Отан» т.б. жалпы тақырыптарды қамтиды.
Мекеме басшылығы қазақ тілінен ұйымдастырылған оқу іс-әрекеті өтетін бөлме бөліп, қажетті оқу - әдістемелік құралдармен қамтамасыз етіп, мемлекеттік тілдің деңгейін көтеруге жағдайлар жасаған. Сонымен қатар Ақтау қалалық білім үйлестіру орталығы балаларға қазақ тілін оқытуға арналған әдістемелік құралдармен, жұмыс дәптерлерімен және көрнекі құралдармен қамтамасыз етіп, әдістемелік көмек көрсетеді.
Балабақшамызда «Айгөлек» үйірмесі жұмыс істейді.
Үйірменің мақсаты:
- қазақ халқының салт-дәстүрлерімен таныстыру
- ұлттық ойындармен таныстыру, ережеге сай ойнай білуге үйрету
- ертегілерді драматизациялау арқылы балалардың тілдерін дамыту
- қазақ тіліне деген қызығушылықтарын арттыру
- тіл байлығын дамыту
Әрбір оқу жылында балабақшамызда Қазақстан Республикасының «Тілдер туралы» Заңын іске асыру бойынша жоспар құрылады. Осы жоспарға сәйкес тілдер мерекесіне байланысты жыл сайын іс-шаралар ұйымдастырылады, балабақшаның іс-қағаздары мемлекеттік тілде жүргізіледі және сәйкес ересек топ балалары облыстық өлкетану мұражайында саяхат жасайды.
Балабақшамызда балалардың қазақ тілін меңгеру мониторингісі жасақталған.
Топтар 2010-2011
оқу жылы 2011-2012
оқу жылы 2012-2013
оқу жылы
ІІ сәбилер 60% 65% 68,9%
Естиярлар 65% 70% 78,1%
Ересектер 75% 76% 79%
Мектепке дайындық
тобы 78% 79,2% -

Қазіргі таңда қазақ тілінің дамуына барлық жағдай жасалған, тек соған көңіл қойып, қазақ тілін үйренем деген ниет керек. Балабақшада мекеме қызметкерлерінің арасында мемлекеттік тілді оқып, үйренуде бірқатар жұмыстар жүргізілуде. Аптасына 1 рет мемлекеттік тілді үйрету курсы жүргізіледі. Сабақ өткізу үшін қажетті оқулықтар, әдістемелік құралдар, сөздіктер жеткіліктімөлшерде. Әр аптаның сәрсенбі күні мемлекеттік тіл күні деп аталған, осы күні мекеменің барлық қызметкерлері бір-бірімен қазақ тілінде сөйлеседі. Меке-меміздегі өзге ұлт қызметкерлерінің мемлекеттік тілге деген қызығушылық-тарының арта түскенін байқауға болады. Мысалы: әуен жетекшісі Казанцева И.А. қазақ халық әндерін нақшысына келтіріп айтып, ата-аналарды таңқалдыруда.
Қазақ халқының салт-дәстүрін дәріптеу, жаңғырту, балабақшамыздағы өзге ұлт өкілдерінің қазақ халқының салт-дәстүріне деген құрметін тәрбиелеу мақсатында балабақша қызметкерлері арасында әртүрлі сайыстар өткізіліп отырады. (
Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 20-жылдығына орай орыс тілді балалар арасында қазақ ақын жазушыларының өлеңдерін қазақ тілінде мәнерлеп оқудан байқау өткізілді. Осы мерекеге орай балабақша педагогтарының және тәрбиеленушілерінің қатысуымен үлкен концерт ұйымдастырылды.
Жалпы дамытатын үлгідегі №17 балабақша ұжымы ұйымшылдықтың арқасында қалалық, облыстық деңгейлерде түрлі жетістіктерге жете алды.
І. Тәрбиеленушілер жетістіктері.
1. Мектепке дейінгі білім беру ұйымдарындағы балалардың өз Отанын сүйе білу және патриоттық сезімдерін қалыптастыру, қазақ ақындарының өлеңдерін қазақ тілінде жатқа айту арқылы тіл байлығын және мәнерлеп айту қабілеттерін дамыту, қазақ тіліне деген құрметке тәрбиелеу мақсатында Ақтау қалалық білім үйлестіру орталығы тарапынан ұйымдастырылған «Тәуелсіздік - туым менің!» мәнерлеп оқу байқауында балабақшамыз бүлдіршіні Базарбай Гүлназым Дихан Әбіловтың «Қазақстан Республикам менің» өлеңімен қатысып, ІІІ-орынды иеленді. 2010жыл.
2. Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 20-жылдығына орай мектепке дейінгі білім беру ұйымдарындағы балалардың қазақ ақындарының өлеңдерін қазақ тілінде жатқа айту арқылы тіл байлығын және мәнерлеп айту қабілеттерін дамыту, өз Отанын сүйе білуге үйрету, патриоттық сезімдерін қалыптастыру мақсатында Ақтау қалалық білім үйлестіру орталығы тарапынан ұйымдастырылған «Гүлдене бер, Қазақстаным!» мәнерлеп оқу сайысында балабақша тәрбиеленушісі Жұмағұл Аружан Оразақын Асқардың «Өз туым» өлеңімен қатысып, ІІ орын иеленді. 2011жыл.
3. Мектепке дейінгі білім беру ұйымдарындағы балалардың қазақ ақында-рының өлеңдерін қазақ тілінде жатқа айту арқылы тіл байлығын және мәнерлеп айту қабілеттерін дамыту, өз Отанын сүйе білуге үйрету мақсатында Ақтау қалалық білім үйлестіру орталығы тарапынан ұйымдастырылған «Отаным-бақыт ордасы» мәнерлеп оқу байқауында балабақшамыз бүлдіршіні Ирахим Айжан Қадыр Мырза Алидің «Елге деген махабат» өлеңімен қатысып "Жігерлі қыз» номинациясымен марапатталды. 2012 жыл.
4. Жас ұрпақ санасына тіл құдыретін, қасиетін ұялату, мемлекеттік тілді нағыз ұлттық тіл дәрежесіне көтеру мақсатымен Ақтау қалалық білім үйлестіру орталығының ұйымдастыруымен жылда өткізілетін «Тәуелсіз еліміздің бүлдір-шіндері-болашағымыз!» байқауына балабақша бүлдіршіндері қатысып, жүлделі орындарды иеленіп жүр. Осыған дәлел 2011 жылы Қожабаева Әсел Қанатқызы- 3-орын, 2012 жылы Тұрғанбай Риза Талғатқызы- 1-орын иеленіп, мақтау қағаздарымен марапатталды.
ІІ. Педагог жетістіктері.
1. 2010 жылдың қазан айында өткен «Үздік театрланған алаңдар» қалалық байқауында қазақ тілі мұғалімі қазақ ертегілерінің мәртебесін көтеру мақсатында өз қолымен жасаған «Күн астындағы Күнікей қыз» атты үстел үсті ертегісімен қатысып, жүлделі ІY-орынды иеленді.
2. 2011 жылдың 30-31наурыз күндері өткізілген қалалық «Жыл тәрбиешісі -2011» байқауына балабақшамыздың қазақ тілі мұғалімі Абдибаева Ж.А. қатысып, жүлделі ІІІ-орынға ие болды, дипломмен, заттай сыйлықтармен марапатталды.
3. Ақтау қалалық білім үйлестіру орталығының жоспарына сәйкес мектепке дейінгі білім беру ұйымдарындағы педагогтардың білім, біліктілік деңгейлерін көтеру, іс-тәжірибе алмасу, оқу-тәрбие жұмысының мазмұнында жаңаша оқытудың иновациялық технологияларын қолдану мақсатын өткізілген “Жетістіктер апталығы” іс-шарасында қазақ тілі мұғалімі Абдибаева Ж.А. №6 ересекте тобында (20 бала қатысты, 21.02.2011ж.) “Оюлар еліне саяхат” атты ашық оқу іс-әрекетін көрсетіп, келген педагогтармен өз іс-тәжірибесімен алмасты.
4. 2011 жылы 18 тамызында облыстық тамыз кеңесінің секциялық жұмысында «Мектепалды топтар мен сыныптардағы балаларға мемлекеттік тілді оқыту іс-тәжірибесі» тақырыбында баяндама оқыды.
5. 2012 жылы қазақ тілі мұғалімі қазақ халқының салт-дәстүрлерімен таныстыра отырып, қазақ тілін үйрету және туған халқының мәдениетін, салт-дәстүрін ардақтауға тәрбиелеу мақсатында МДМ педагогтарына арналған «Ата-баба дәстүрі - асыл мұра» атты әдістемелік нұсқаулығын шығарды. Нұсқаулық АҚБҮ орталығында бекітілді.
Құрметті облыстық тамыз кеңесінің қатысушылары!
«Ұстаздық еткен жалықпас,
Үйретуден балаға» - деп, Абай атамыз айтпақшы, бүгінгі жас ұрпаққа қамқорлық жасап оларды ізгілікке, адамгершілікке, отаншылдыққа, ұлтжандылықпен мемлекеттік тілге деген құрметке тәрбиелесең ғана еңбегің жемісті болмақ! Ертеңімізді бүгін ойлап, жас ұрпақты жан-жақты тәрбиелеу мен жеткілікті білім қорын беру әр ұстаздың міндеті екенін естен шығармайық.

Дата: 08.09.2014

Кел, Жаңа жыл біздерге! (ертеңгілік , естиярлар тобы) Кащиева А.Б.-тәрбиеші

Зал іші көз тартарлықтай безендірілген. Ортада әсем де, сұлу шырша. Түрлі-түсті ойыншықтармен безендірілген. Көңілді музыка әуенімен балалар залға кіреді.
Тәрбиеші: Жапалақтап ақша қар,
Жауды күнде қайталап.
Қырға шықты балалар,
Шаңғыларын арқалап.
Қуаныштың бүгінгі,
Басылмайды ыстығы.
Қосылып біз бәріміз,
Қарсы алайық жыл басын.
Құрметті балалар, ата-аналар! Біз сіздермен бір жыл бойы қызығы мен қуанышы мол, есте қаларлықтай мерекелерге толы ескі жылды шығарып салып, жаңа жылды қарсы алғалы отырмыз. Келіңдер, балалар, мерекені бастайық.
Сатыбалды: Жаңадан тақпақ
Аламыз жаттап.
Жаңа жыл келді,
Жаңа жыл аппақ
Кәусар: Жасыл желек жамылған,
Асыл моншақ тағылған.
Міне сұлу шыршамыз,
Көптен күтіп сағынған.
Кел балалар келіңдер,
Тамашаны көріңдер.
Тәрбиеші: Балалар, біз жаңа жыл мерекесін қыс мезгілінде тойлаймыз. Солай ғой, балалар.
Балалар: Ия
Тәрбиеші: Ендеше балалар орындарымыздан тұрып, қыс әнін орындайық.

Ән орындалады: «Қыс»

( Қоян жүгіріп келеді)
Қоян: Сәлеметсіздер ме, балалар! Мен қасқырдан қатты қорқамын. Ол мені орманда ұстап алмақшы болып еді, мен әрең құтылдым. Сендер оны көрген жоқсыңдар ма?
Балалар: Жоқ
Тәрбиеші: Жоқ, қоян, біз қасқырды көрген жоқпыз. Сіз қасқырдан қорықпаңыз. Біз жаңа жыл мерекесін тойлап жатырмыз. Сіз бізбен бірге болыңыз. Қасқырдың сізді ренжітпеуіне уәде береміз.
Қоян: Жарайды. Онда мен сіздермен қалып, ойын ойнайын, ән айтып би билейін. Балалар, менімен «Қояндар» биін билегілеріңіз келе ме?
Балалар: Ия
Би «Қояндар»
Тәрбиеші: Қоян, біздің балалардың жаңа жылдық мерекесіне арналған тақпақтарын тыңдағыңыз келеді ме? Келіңіз, мына жерге жайғасыңыз.
Мейіржан: Кел билейік, үйренейік
Ол келгенше жаңа жыр
Құтты болсын, құтты болсын,
Құтты болсын жаңа жыл.
Бейбінұр: Қала нұр, дала нұр,
Құтты болсын жаңа жыл
Жасыл шырша көрікті,
Билеп барлық бала жүр.
Рахман: Аппақ, аппақ жапалақтап,
Қар жауады тынбастан.
Қалың орман қар жамылған,
Маужырайды түнгі аспан.
Айда: A Happy New Har for me,
A Happy New Har for you.
A Happy New Har for everyone,
That is what I wish – I do.
(Жарық сөндірулі, қасқыр кіріп келеді)
Қасқыр: Қаңғырамын үйім жоқ,
Ормандардың иті жоқ.
Ұрлық менің кәсібім,
Тамақтанар кәсібім.
Ох, тамақ жегім келіп тұр. Қарным аш. Бәрі жаңа жыл кешіне кетіп қалыпты. Ақшақар болып киініп алайыншы. Жаңа жылдық ертеңгілікке барып балаларды құттықтайын. Мүмкін менің қояным сонда жүрген шығар.
Тәрбиеші: Балалар, қасқыр жаңа жылдық ертеңгіліктерге барып, қоянды іздемекші. Қоянды қасқырдан жасырайық. Ол үшін Аяз ата киімін кигізсек қалай болады, балалар!
Балалар: Солай жасайық!
Тәрбиеші: Ендеше, қоян, сен бар шыршаның артына барып Аяз атаның киімін киіп ал. Біз оған дейін балалармен «Аққала» ойыннын ойнай тұрайық.
Ойын: «Аққала»
Қоян: Балалар, мен Аяз атаға ұқсадым ба? Енді мені қасқыр танымайтын болды. Балалар, менің қасыма көмекшім Ақшақарды шақырайық.
Балалар: Ақшақар, Ақшақар!
( Музыка орындалып, ішке Қасқыр-Ақшақар кіріп келеді)
Қасқыр-Ақшақар: Сәлеметсіздер ме, балалар! Сәлеметсіз бе, Аяз ата, мен сізді орманда іздеп жүрсем, мұнда жүр екенсіз ғой. Аяз ата келіңіз балаларға би билеп, ән салып берейік.
Ән қасқыр мен қоян: «Қайда болдын Ақшақар?»
Қасқыр қоянды алып қашып кетеді.
Тәрбиеші: Балалар, біз қоянды қанша жасырсақта, қасқыр оны танып қойды. Бізге қоянды қасқырдан құтқаруға кім көмектеседі?
Балалар: Мүмкін Аяз ата көмектесер.
Тәрбиеші: Қәне, Аяз атамызбен Ақшақарды шақырайық.
Балалар: Аяз ата, Ақшақар!
Аяз ата: Қарашы, біз тойға келдік!
Қәне, балалармен амандасайық.
Аяулы аналарға, ардақты ұл-қыздарға
Бүлдіршін балаларға бір сәлем!
Қандай жарқын жүздерің,
Қандай әсем жырларың.
Асаулармен алысқан,
Асау желмен жарысқан.
Аталарың сендерге,
Шаршап келді алыстан.
Тәрбиеші: Сәлеметсіз бе, Аяз ата! Біз сізді асыға күтіп отырмыз.
Аяз ата: Неге шыршаларың жанбаған. Қәне, бәріміз бірге шыршаны жағайық.
Қуант таңырқат,
Шамдарыңды жарқырат.
Тәрбиеші: Аяз ата, сіз алыс жолдан шаршап келдіңіз, отырып балалардың өнерлерін тамашалаңыз.
Тақпақ: Нұрриза, Ислам.
Ән орындалады: «Жасыл шырша жанында»
Аяз ата: Шыршаны жағып жүздеріңді көрдім, неге жабырқаулы?
Тәрбиеші: Біз қоянды қасқырдан қанша жасырсақта, қасқыр оны алып қашып кетті. Сіз бізге сыйқырлы таяғынызбен қоянды құтқаруға көмектесіңізші.
(Аяз ата сиқырлы таяқтың көмегімен, қасқыр мен қоянды ортаға алып келеді)
Аяз ата: Қасқыр, сен не үшін қоянды алып қаштың? Бүгін мереке емес пе? Балаларды қарашы, барлығы әдемі боп кейініп алған. Сенде мерекенің шырқын бұзбай қоянмен дос болып, балалармен бірге жаңа жыл мерекесін қарсы ал.
Тәрбиеші: Ендеше барлығымыз орындарымыздан тұрып, жаңа жылдық әнімізді айтайық.

Ән орындалады: «К нам приходит Новый год»
Тәрбиеші: Ал келіңдер, келіңдер
Тақпақ айтып беріңдер.
Жомарт Аяз атадан
Сыйлық алып көріңдер.
Бексұлтан: Кең пейілді, мол мейірлі,
Сағынышпен табысқан.
О, алақай, Аяз ата,
Келе жатыр алыстан.
Санжар: Тамаша, тамаша,
Қандай қызық қараса.
Аяз ата ортада,
Би билеп жүр балаша.
Нұрсила: Безендіріп шыршаны.
Жыл қуантты баршаны,
Той маскарад басталды,
Аяз ата басқарды.
Жансая: Тамаша сыйлық ап,
Келді Аяз атамыз.
Шаттанып куанып,
Шырқап ән саламыз.
Гүлдана: Аяз ата келіп тұр,
Бізге сәлем беріп тұр.
Тақпақ айтқан балдарға,
Сыйлықтарын беріп тұр.
Мирас: С новым годом! С новым годом!
Здравствуй, Дедушка Мороз.
Он из леса мимоходом,
Ёлку нам уже принёс.
Аяз ата: Бәрекелді, жарайсыңдар, балалар! Аталарыңды бір қуантып тастадыңдар.
Тәрбиеші: Аяз ата, біздің мерекеге тиіндер орманнан қонаққа келіпті. Олар өз өнерлерін көрсеткісі келеді. Қәне, соны тамашалайық.
Би: «Тиін»
Қасқыр: Аяз ата, сіздің балаларға арнаған Жаңа жылдық сыйлығыңыз қайда?
Аяз ата: Ой, мен сыйлықтарымды орманда шананын үстіне ұмытып кетіппін ғой. Қоян екеуің барып сыйлықтарды алып келіңдер. Мен сендер келгенше балалармен ойын ойнай тұрайын.
Ойын: «Қар» (кім жылдам жинайды)
Аяз ата: Жарайсыңдар, балалар! Өте ақылды , өнерлі, тапқыр, шапшаң балалар екенсіңдер.
Тәрбиеші: Ендеше балалар! Біз Аяз атаның сыйлықтары келгенше «Аяз ата сыйлығы» әнімізді айтайық.
Ән орындалады: «Аяз ата сыйлығы»
Би: «Аяз ата»
(Қоян мен қасқыр сыйлықтарды алып келеді)
Қасқыр: Аяз ата, балалардың сыйлығын алып келдік.
Аяз ата: Жарайды, кел, Ақшақар, балалардың сыйлығын таратып берейік.
Жарайсыңдар балаларым! Мені бүгін бір қуантып, алыс жерден шаршап келгенімде көңілімді көтердіңдер. Барлықтарың да ақылды, білімді де өнерлі екенсіңдер. Киген киімдерің қандай әдемі! Солай емеспе, қызым? Біздің сыйлығымызға риза болыңдар. Ал енді біз шығайық. Қасқыр, қоян, сендерде бізбен бірге жүріңдер. Басқа да балалардың өнерлерін тамашалайық. Ал, балаларым сендер өсіп-өркендей беріңдер. Сау болыңдар!
Балалар: Сау болыңыздар!
Тәрбиеші: Құрметті, қонақтар, балалар. 2014-ші жаңа жылға арналған мерекемізді топқа барып жалғастырамыз. Жаңа жыл құтты болсын, отбасыларыңызға тек бақыт пен қуаныш әкелсін!!

Дата: 23.05.2014

Баяндама тақырыбы: «Қазақ тілі оқу іс-әрекеттерінде инновациялық технологияларды енгізу арқылы мектеп жасына дейінгі балалардың тілді меңгеруге қызығушылығын арттыру» қазақ тілі мұғалімі Абдибаева Ж.А.


Қазіргі таңда білімге ерекше көңіл бөлінгендігі белгілі. Ол бүгінгі өмірдің талаптарына сай маңыздылығымен ерекшеленеді. «Халықтың кемеліне келіп өркендеуі үшін, ең алдымен азаттық пен білім керек» деп көрегендікпен Шоқан Уәлиханов айтқандай, халқымызды кемеліне келтіру үшін жастарымызды білімді, мәдениетті, Отанын, тілін шексіз сүйетіндей етіп дайындауға әрбір ұстаз міндетті.
Елбасы жүргізіп отырған парасатты саясаттың арқасында мемлекеттік тіл – қазақ тілі де елімен бірге өзінің қайта өрлеуінің абыройлы, күрделі кезеңін жүріп өтті. Ендігі мақсат тәуелсіз Қазақстанның өсіп келе жатқан жас ұрпағын өз Отанының мемлекеттігінің кепілі – мемлекеттік тілді құрметтеуге баулу, оны оқып үйренуге деген қызығушылықтарын арттыру болмақ.
Қазақ тілін оқыту – қиын жұмыс деп ойлаймын. Қазіргі кезде қазақ тілін оқытуда инновациялық технология әдістерін қолдана отырып, сапалы білім беру, балалардың ойлау, есте сақтау, көру қабілеттерін жетілдіре отырып, танымдық күшін қалыптастыруға жағдай жасау, баланың жеке басының интелектісін, оқу әрекетін, өтетін тақырып мазмұнын аша білу –басты мақсат болып табылады.
Қазақ тілі пәнінен ұйымдастырылған оқу іс-әрекеттерінде жаңа технологиялардың элементерін қолдана отырып, мектеп жасына дейінгі балалардың тілді меңгеруге қызығушылығын арттыруға, ерекше көңіл бөлін келемін. Жалпы жаңа педагогикалық технологиялар баланың жеке тұлғалық күшін арттырып, шығармашылық ойының дамуында басты рөл атқарады. Баланың жан-жақты дамып, жетілуіне, шығармашылықта жұмыс істеуге бейімделуіне, топта, жұпта жұмыс істей алу қажеттілігіне жетелейтін бірден-бір әдіс. Жаңа технологияларды меңгеру мұғалімнің зияткерлік, кәсіптік, адамгершілік, рухани, азаматтық және басқа да көптеген адами келбетінің қалыптасуына игі әсерін тигізеді, өзін-өзі дамытып, оқу-тәрбие үрдісін тиімді ұйымдастыруына көмектеседі.
Қазіргі таңда инновациялық технологиялардың көптеген түрлері бар. Атап айтсақ сын тұрғысынан ойлау, тірек – сызба технологиясы, дамыта оқыту, деңгейлеп – саралап оқыту технологиясы және т.б.
Өз тәжірибемде қолданатын инновациялық технологияның бірі - деңгейлеп оқыту технологиясы баланың жеке мүмкіндігіне, жеке тұлғаның жан-жақты дамуына бағытталған. Деңгейлеп оқыту технологиясында баланың жан-жақты мүмкіндігін ескере отырып, жеңілден ауырына қарай деген принципті қолданып, өз бетімен жұмыс істеу қабілетінің дамуына ықпал етіледі.
Деңгейлеп оқыту технологиясының негізгі сатылары мыналар:
1. Жаңа тақырыпты түсіндіру.
2. Төменнен, жоғарыға қарай деңгейлік тапсырмалар беру;
3. Балалардың тақырыптан алған білімдерін бекіту.
4. Балалардың білімін бағалау.
Мақсаты:
1. Әр баланы оның қабілеті мен мүмкіндік деңгейіне қарай оқыту.
2. Деңгейі төмен балалармен жеке жұмыс жасау, қолдау көрсету;
3. Дарынды баланың тереңірек білім алуына жағдай жасау;
4. Баланың ынтасын, қабілетін арттыру.
5. Ұйымдастырылған оқу іс-әрекеті барысында жағымды эмоция сезімдерімен қанықтыра алу;
Ерекшелігі:
1. Таланттылар, дарынды балалар өздерінің қабілеті мен икемділігін одан әрі бекіте түседі, әлсіздер тіл үйренуге ниет білдіріп, сенімсіздіктен арылады.
2. Балалардың оқуға деген ынтасы артады.
Мысалы, осы әдісті мектепке дайындық және ересектер топтарында қолдануға болады. Топтағы балалардың деңгейлері әртүрлі болғандықтан тапсырмаларды да деңгейлеріне қарай беру арқылы оларға тіл үйретуде елеулі жетістіктерге жетуге болады. Мектепке дайындық топтарындағы деңгейі төмен балаларға тақырыпқа сәйкес естиярлар немесе ересектер топтарындағы балаларға арналған тапсырмаларды беріп, орындалған соң деңгейі жоғары балалармен бірдей бағалап, мадақтаған жөн. «Тапсырманы орындадым», - деп қуанған балада алға қарай ұмтылыс пайда болары анық.
“Жүз рет естігеннен, бір рет көрген артық” деген сөздерді ескере отырып, оқу іс-әрекеттерінде мүмкіншілігіне қарай мультимедия-лық проекторды тиімді, жүйелі түрде қолдану оқытушының шеберлігіне байланысты әрқилы жүзеге асырылуы мүмкін. Осы технологияны пайдаланудың тиімді тұстары:
- баланың пәнге деген жеке қызығушылығын оятады;
- танымдық қабілеттілігін қалыптастырады;
- баланы шығармашылық жұмысқа баулиды;
- мұғалімнің уақытын үнемдейді;
- қосымша мәліметтер береді.
Яғни, әр қазақ тілі оқу іс-әрекеттерінде слайдтар қолдану арқы-лы өткізсек, балалардың тілге деген қызығушылығын арттыра алатынымыз сөзсіз.
Жаңа технологияларды оқу іс-әрекетінде қолданудың тиімді. Соның бірі – “Сын тұрғысынан ойлауды дамыту” (СТО) техноло-гиясы. Мұнда әр баланың ойы шыңдалып, өз даму деңгейіне сай жетістіктерге жетуге болады. Бұл технологияда бұрынғы білім мен жаңа ұғым ұштастырылады, бала өз шығармашылығынан қабілетін таныта алады. Мұнда балаға ойланып-толғануға уақыт берілуі керек, ойын айтуға бала шығармашылығын қалыптастыра-тынын атап өту керек. Оқу іс-әрекетінің қай құрылымында болмасын мұғалім “Сен не ұқтың?”, “Сен нені білгің келеді?” және «Сен неге бұлай ойлайсың?» деген сұрақтарды балалардан сұрап отырғаны абзал.
Инновациялық технологияның тағы бір түрі- Эйлер Венн диаграммасы. “Венн”диаграммасын қолдану арқылы заттардың ұқсастығы мен айырмашылығын көрсетуге болады. Мектепке дайындық топтарында өтілген тақырыптарды қорытындылау кезінде осы технологияны пайдалану тиімді. Мысалы: «Жемістер» және «Көкөністер» тақырыптарын бекітуде мұғалім балалардан алма мен қызанақтың ұқсастығын мен айырмашылығын табуды сұрайды. Балалар олардың ұқсастығы - пішіні, түстері екендігін айтса, ал айырмашылығы – өсетін орны, дәмдері, біреуі -жеміс, екіншісі- көкөніс деп жауап береді.
Ең тиімді әдістерінің бірі «Ойлап табу теориясының шешімінің міндеттері» (ТРИЗ) әдісі. Бұл әдіс бойынша баланың шығармашы-лық қиялын, ойын, тілін дамыту үшін бала көп сөйлеу керек, ойын толық айтуы тиіс. Қысқаша осы әдіске тоқталып кетейін.
ОТТШМ – балалардың логикалық және абстракты ойлау қабілетін, қиялын дамытып қана қоймайды, оларды зейін қоюға үйретеді. Балалармен жұмыс жасаудағы осы технологияның негізгі құралы педагогикалық ізденіс болып табылады. Мектепке дейінгі балалармен оқу – тәрбиелік іс- әрекетті дұрыс ұйымдастыру қажет, қазақ тілі сабағында ОТТШМ технологиясы бойынша әр түрлі әдіс – тәсілдерді қолданамыз.
ОТТШМ - ұраны - «Ойдағының бәрін айтуға болады», сондық-тан балалар өздері ойлап тауып, өз ойларын жасқанбай айтып, жеткізуге тырысады.
ОТТШМ - балаларға өз пікірлерін айтуға, оны дәлелдеуге, балаларды басқа біреуді тыңдай білуге, басқа адамға баға беруге үйретеді. Балаларға әр түрлі тақырыптар береміз.
Мысалы, «Жақсы–жаман» ( жаңбыр – жақсы немесе – жаман)
Мақсаты: Қандай да болсын объектінің, жағдаяттың жақсы, жаман жақтарын табу, ненің зиян, ненің кедергі екендігін, ненің қажет екендігін білу.
Ойын:«Керісінше»(доппен ойнайды).
Мұғалім балаға допты лақтырып, сөз айтады, ал бала мағынасына қарай қарама – қарсы сөзбен жетекшіге допты қайтарады (жақсы – жаман, құру – бұзу, кіру – шығу...,).
Егерде бала сұрақ қойса, оған тез жауап бермейміз. Керісінше, оның ол туралы не ойлап тұрғанын сұраймыз. Оған талқылауға немесе баланың жетекші сұраққа жауапты өзінің тапқанын сұраймыз.
Ойын: «Хайуанаттар үйі»
Үлкен ақ қағаз бетінде әртүрлі пішінді көп терезелері бар үйдің суреті бар. Балалар бұл үйде қандай аңдар тұратынын айтады, суретін салады. Оларға ат қояды. Содан кейін балалар бір күні осы үйде болған бір жағдай туралы әңгіме құрайды.
Инновациялық білім беру – іскерліктің жаңа түрі. Қорыты айтқанда инновациялық технологиялар оқу ісін дамытуға, пәндердің мәнін тереңдетуге, мұғалімнің кәсіптік шеберлігін арттыруға, басқа жаңа технологияларды енгізуге, пайдалануға және шығармашылық жұмыстар жүргізуге бағытталған. Мұндай технологияларды қолдану оқу іс-әрекетін тиімді ұйымдастыруға көмектеседі, баланың тіл үйренуге қызығушылығын арттырады.

Дата: 06.05.2014

Дыбыстар әлемі. (кешенді сабақ, естиярлар тобы) Тәрбиеші Утепова А.Д.

Мақсаты: Балаларға дыбыстар мен әріптер туралы түсінік бере отырып, оларды бір-бірінен айыра білуге, сөздерде дауысты дыбыстарды анық, таза айтуға , сөз ішінде С,Ш дыбыстарының орнын таба білугеүйрету. Достыққа, адамгершілікке, бір-біріне деген бауырмалдыққа тәрбиелеу.
Көрнекілігі: үлестірмелі құралдар, көрнекі құралдар, ұсақ қол маторикасын дамытуға арналған құралдар.

Балалар жарты шеңбер болып тұрады, қонақтармен сәлемдеседі. Тәрбиеші балалармен бірге шаттық шеңберін жүргізеді.
- Балалар, біздің бүгінгі оқу іс-әрекетіміз ерекше болмақ. Біздер бүгін саяхатқа шығамыз. Саяхатқа кіммен шығатынымызды мына жұмбақтың шешуін тапсаңдар білесіңдер.
Тегіс домалақ, сырты қызыл әдемі болып піскен, әжесі оны терезе алдына суысын деп қойған. Бұл қай ертегі кейіпкері?
- Дұрыс айтасыңдар , Бауырсақ. Яғни бүгін Бауырсақпен бірге саяхатқа шығамыз.
Балалар қоянмен бірге орман ішімен келе жатқанда алдынан қоян шығады.
Қоян: - Бауырсақ, мен сені жеп қоямын.
Бауырсақ: - Жоқ, жоқ, Қоян мені жемеші?
Қоян: -Олай болса , сен маған тілге арналған жаттығулар жасауды үйрет.
Тәрбиеші: - Балалар, біз Бауырсаққа көмектесейік. Оны Қояннан құтқару үшін тілге арналған артикулятциялық жаттығулар жасап көрсетейік. Ал олар үйреніп алсын.
Балалар айнаны пайдаланып тілге арналған бірнеше артикулятциялық жаттығулар жасайды.
Қоян: - Балалар, сендерге рахмет. Мен енді тілге арналған жаттығуларды жасауды үйрендім.
Балалар ары қарай жолға шығады. Орман ішінде келе жатып, ағаштағы араның ұясына қарап тұрған Аюды көреді.
Аю: -Бауырсақ, балалар сендердің келгендерің өте жақсы болды. Маған көмектесіңдер ме? Менің бал жегім келіп тұр. Ал аралар болса , маған біздің тапсырмамызды орындамасаң бал бермейміз дейді.
Тәрбиеші: -Балалар, Аюға көмектесеміз бе?
Балалар: - Ия, көмектесеміз.
Тәрбиеші: -Балалар, барлығымыз тақтадағы суреттерге назар аударайық. Суретте берілген заттардың аттарын атайық. Бұл заттардың аттары қандай дыбыстардан басталады екен?
- Дұрыс айтасыңдар «Ш», «С» дыбыстарынан басталады. Енді осы дыбыстарға байланысты буын ұйқастар, тақпақтар айтайық.
Аю:- Балалар, сендер өте тапқыр, ақылды, шешен балалар екенсіңдер. Сендерге рахмет. Мен енді тойып-тойып бал жейтін болдым.
Тәрбиеші: -Балалар, қане саяхатымызды ары қарай жалғастырайық.
Балалар орман ішінде келе жатып ағаш түбінде жылап отырған қасқырды көреді.
Тәрбиеші: - Қасқыр сен неге жылап отырсың? Сені кім ренжітті?
Қасқыр: - Маған аң патшасы Арыстан бірнеше тапсырма берді. Егер осы тапсырмаларды орындасаң сені бостандыққа жіберемін, ал орындай алмасаң жеп қоямын деді. Мен тапсырмаларды орындай алмай жылап отырмын. Маған көмектесіңдерші?
Тәрбиеші: -Балалар,барлығымыз Арыстанның Қасқырға берген тапсырмасын орындауға көмектесейік.
Дидактикалық ойын : «Суреттерді ата және бас әріппен қос»
Қасқыр:- Балалар жарайсыңдар, сендер өте білімді балалар екенсіңдер. Маған Арыстанның тапсырмасын орындауға көмектескендерің үшін рахмет. Мен ертерек тапсырмамды Арыстанға апарып көрсетіп, басыма бостандық алайын.
Қасқыр қоштасып шығып кетеді.
Тәрбиеші: -Балалар, қане саяхатымызды ары қарай жалғастырайық.
Орман ішінде Бауырсақтың алдынан Түлкі шығады.
Тәрбиеші: -Балалар, мынау Түлкі бикеш қой, қане сәлемдесейік.
Балалар Түлкімен сәлемдеседі.
Түлкі:- Сәлеметсіңдер ме балалар! Сәлем бауырсақ. Сені кездестіргенім қандай жақсы болды, қарным ашып тұр еді. Балалар Бауырсақты маған беріңдер.
Балалар: - Жоқ, біз сізге Бауырсақты бере алмаймыз. Себебі ол біздің досымыз.
Түлкі: Олай болса маған «Ш»,«С» әріптерінің қалай таңбаланатынын үйретіңдер. Сонда мен Бауырсақты босатамын.
Тәрбиеші: -Балалар, қане әртүрлі заттарды пайдаланып, әріптердің қалай таңбаланатынын Түлкіге үйретейік.
Балалар мозайканы, бау мен мойыншақтарды және жабысқақ маталарды пайдаланып әріптердің жазылуын Түлкіге үйретеді.
Тәрбиеші: -Балалар, бүгінгі саяхатымыз барысында көптеген аңдарға көмектестік. Ол аңдардың барлығы бізге алғыс айтты. Енді Бауырсақпен бірге балабақшамызға оралайық.
Балалар топқа келгенде Бауырсақты іздеп келген әжейді көріп , Бауырсақты әжейге тапсырады.Әжей алғысын айтып шығып кетеді.
Тәрбиеші сұрақ-жауап арқылы оқу іс-әрекетін қортындылап, балаларды мадақтайды.

Дата: 12.03.2014

"Қарлығаш пен дәуіт ертегісін" сахналау (ересектер тобы) Тәрбиеші Изекенова С.К.

Оқу іс-әрекеттің мақсаты: Ертегіні тыңдата отырып, Қарлығаш адамға дос екенін, Дәуіттің адалдығын балаларға түсіндіру. Балаларды бір-біріне көмектесуге, қиналған кезде көмек беруге, бір-біріне қамқор болуға үйрету. Ертегі мазмұны бойынша ертегіні сахналай білуге дағдыландыру.

Әдіс-тәсілдері: Сұрақ-жауап, әңгімелеу, сахналау.

Сөздік жұмыс: Дәуіт, жардың куысы, амалы таусылып.

Көрнекіліктері: Қарлығаш, дәуіт, көкек, жыланның суреттері.

Оқу іс-әрекетінің барысы:
Балалар әуенмен залға кіреді.
Шаттық шеңбері. Балалар қонақтармен сәлемдесіп, орындарына отырады.
Есік қағылып ішке ертегі кейіпкерлері Али мен Аия кіріп келеді.
Тәрбиеші: -Балалар бізге ертегі кейіпкерлері Али мен Аияқонаққа келді.Олар өздерімен бірге ертегі, жұмбақтар алып келдік дейді.
Тәрбиеші: -Балалар Али мен Аияның жұмбақтарын шешеміз бе ?
Балалар: -Ия.
Жұмбақтар:

Қонып жарға, қарқылдайды.
(Қарға)
Өзі жасыл, әрі батыр.
(Дәуіт)
Өзі қара, бауыры ақ.
(Қарлығаш)

Аия: Балалар,осы кейіпкерлер қай ертегіде кездеседі?
Балалар: -Қарлығаш пен Дәуіт ертегісінде.
Тәрбиеші: -Жарайсыңдар балалар. Енді қонақтарымыз Али мен Аияны арамызға отырғызайық. (Аян мен Аия балалардың қасына келіп отырады)
- Балалар, біз енді осы ертегі мазмұнын еске түсірейік.
Ертегі мазмұны бойыншасуреттерді интерактивті тақтада көрсете отырып, ертегі мазмұнын еске түсіреді.
Тәрбиеші:- Жарайсыңдар, балалар барлығың да ертегіні біледі екенсіңдер. Балалар, енді ертегідегі кейіпкелердің аттарын қазақша, орысша, ағылшынша үш тілде айтайық:
Қарлығаш- ласточка- swallow
Қарға- ворона- crow
Көкек- кукушка- cuckoo
Жылан- змея- snake
Аян: - Керемет, балалар, сендер құстардың аттарын ағылшын тілінде айта біледі екенсіңдер.
Тәрбиеші: Аян, Аия біздің балалар осы ертегіні рөлдерге бөліп, сахналайды.
Балалар ертегіні сахналайды.
Тәрбиеші: - Балалар, ертегіде ненің көмегімен қарлығаш өз балапандарын аман алып қалды?
Балалар: - Дәуіттің.
Тәрбиеші: - Дұрыс айтасыңдар. Қарлығаш өз балапандарын Дәуіттің көмегімен аман алып қалды. Енді Қарлығаш пен Дәуіт нағыз достар. Біз барлық уықытта достарымызға көмектесуіміз керек. Балалар, осы достық туралы тақпақтар, мақал-мәтелдер, тыйым сөздер айтайық.

«Достық»
Ортақ мекен-жер шары.
Төбемізде бір аспан.
Барлық ұлттың баласы,
Достығымыз жарасқан.

Ортақ бізге бір Отан.
Ортақ жердің байлығы.
Еңбек ортақ, жер ортақ.
Ортақ бізге барлығы.
Е.Елубаев.
«Тату доспыз бәріміз»

Жүзімізге қараңыз.
Бал күлкілі баламыз.
Бізге қымбат күншуақ,
Бізге қымбат анамыз.

Күннің нұрын сүйеміз.
Қырдың гүлін сүйеміз.
Бізді ойнатып тәтелер,
Күлдіргенін сүйеміз.
Ф.Оңғарсынова.
«Про дружбу»

Дружит с солнцем ветерок,
А роса-с травою.
Дружит с бабочкой цветок,
Дружим мы с тобою.

Всё с друзьями пополам
Поделить мы рады!
Только ссориться друзьям
Никогда не надо!
Юрий Энтин.

«Be My Friend»

Take my hand and walk me,
Be my friend and talk to my,
We can talk of many things,

How we feel when a songbird sings.
Friend care,
Friends share,
We need friends
Everywhere!

Мақал- мәтелдер:

Досы көпті, жау алмайды.
Дос-егіз, дұшпан-сегіз.

Дос қиындықта танылады.

Тыйым сөздер:

Құстың ұясын бұзба!
Құстың балапанына тиіспе!

Құсқа тас лақтырма!

Оқу іс-әрекетін қортындылау.

-Қарлығаш-адамға дос.
-Дәуіт-адал, достарына көмектеседі.
-Қиындықта достарыңа көмектесу керек.

Оқу іс-әрекетінің соңында өздерінің алдын-ала қол еңбегі оқу іс-әрекетінде жасаған жұмыстарын қонақтарға жақсы тілектерін айтып сыйлайды.

«Дос боламыз бәріміз» әні орындалады.

Балалар қонақтармен қоштасыпшығып кетеді.

Дата: 03.03.2014

1 2
  2010-2014. Барлық құқықтар қорғалған
МКҚК Жалпы дамытатын улгiдегi №17 балабақша
 
Жүйеге кіру Создание и обслуживание сайта Mediana.kz